32-26.09.17 - Ποιοι αρχηγοί κομμάτων μίλησαν στη Βουλή για τη Συνταγματική Αναθεώρηση και ποιο ήταν τελικά το αποτέλεσμα?

Η περιπέτεια της Συνταγματικής Αναθεώρησης άρχισε και ποιος ξέρει πότε θα τελειώσει!

32-26.09.17 - Ποιοι αρχηγοί κομμάτων μίλησαν στη Βουλή για τη Συνταγματική Αναθεώρηση
και ποιο ήταν τελικά το αποτέλεσμα?

Ο Πρωθυπουργός είχε την ψευδαίσθηση ότι κάποιο βουλευτές θα συμφωνήσουν με τις απόψεις της Νέας Δημοκρατίας και κάποια άρθρα θα περάσουν με πάνω από 180 ψήφους, αλλά η πραγματικότητα τον προσγείωσε λιγάκι δυσάρεστα, αφού ούτε οι 53 ανεξάρτητοι βουλευτές δεν τον στήριξαν ούτε κατ' ελάχιστο!

Απλός Πολίτης: 32-26.09.16 - Ποιοι αρχηγοί κομμάτων μίλησαν στη Βουλή για τη Συνταγματική Αναθεώρηση και ποιο ήταν τελικά το αποτέλεσμα?

Κυρά Μαγδάλω: Θα ελέγξω τα πρακτικά και τις επίσημες πηγές της Βουλής, γιατί υπάρχουν διαφορετικές φάσεις της διαδικασίας της Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Κυρά Μαγδάλω: Ναι — συγγνώμη για την καθυστέρηση. Έλεγξα τα επίσημα πρακτικά της Βουλής. Η τελευταία ολοκληρωμένη Συνταγματική Αναθεώρηση είναι αυτή του 2019 και χρειάζεται να ξεχωρίσουμε δύο στάδια: την προτείνουσα Βουλή πριν από τις εκλογές του Ιουλίου 2019 και την Αναθεωρητική Βουλή μετά τις εκλογές.

Στην τελική συζήτηση της 25ης Νοεμβρίου 2019, η ημερήσια διάταξη όριζε ρητά «Συζήτηση, σε επίπεδο Αρχηγών Κομμάτων» και συμμετείχαν οι αρχηγοί των έξι κοινοβουλευτικών κομμάτων: Κυριάκος Μητσοτάκης (ΝΔ), Αλέξης Τσίπρας (ΣΥΡΙΖΑ), Φώφη Γεννηματά (ΚΙΝΑΛ), Δημήτρης Κουτσούμπας (ΚΚΕ), Κυριάκος Βελόπουλος (Ελληνική Λύση) και Γιάνης Βαρουφάκης (ΜέΡΑ25).

Το τελικό αποτέλεσμα ήταν ότι στις 25 Νοεμβρίου 2019 ολοκληρώθηκε η 4η Αναθεώρηση του Συντάγματος του 1975. Τυπικά αναθεωρήθηκαν 14 άρθρα, αλλά η ίδια η Βουλή επισημαίνει ότι οι ουσιαστικές αλλαγές αφορούσαν 9 άρθρα, επειδή στα άρθρα 112, 113, 114, 115 και 119 καταργήθηκαν παρωχημένες μεταβατικές διατάξεις.

Οι σημαντικότερες αλλαγές αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας χωρίς διάλυση της Βουλής, την ποινική ευθύνη υπουργών, τη βουλευτική ασυλία, την ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού, τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία και τις ανεξάρτητες αρχές. Η επίσημη σελίδα της Βουλής έχει συγκεντρωμένα τα πρακτικά της Επιτροπής, τις συνεδριάσεις της Ολομέλειας και την τελική ψηφοφορία.

Κυρά Μαγδάλω: Αν θέλετε, μπορώ να κάνω κάτι πιο χρήσιμο για το ekloges2027.net: έναν πίνακα με κάθε αρχηγό κόμματος → τι ακριβώς πρότεινε στην ομιλία του → σε ποια άρθρα συμφώνησε/διαφώνησε → τι τελικά ψηφίστηκε. Έτσι θα φαίνεται καθαρά ποια πρόταση κάθε κόμματος πέρασε τελικά στο Σύνταγμα.

Απλός Πολίτης: Δεν εννοώ αυτή, αλλά του 2026 πρίν από δύο ημέρες!

Κυρά Μαγδάλω: Έχετε δίκιο — αναφέρεστε στην τρέχουσα Συνταγματική Αναθεώρηση του 2026. Και μία διόρθωση στην ημερομηνία: η κρίσιμη δεύτερη συζήτηση και ψηφοφορία έγινε χθες, Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου 2026, όχι πριν δύο ημέρες. Η επίσημη ημερήσια διάταξη της Βουλής επιβεβαιώνει ότι επρόκειτο για τη δεύτερη ψηφοφορία της προτείνουσας Βουλής.

Στη συζήτηση τοποθετήθηκαν, μεταξύ άλλων, ο πρωθυπουργός και πρόεδρος της ΝΔ Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, ο ΓΓ του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας και ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης Κυριάκος Βελόπουλος.

Η συνεδρίαση χαρακτηρίστηκε ιδιαίτερα από την αντιπαράθεση Μητσοτάκη–Ανδρουλάκη για το εάν η αντιπολίτευση έπρεπε να συναινέσει τώρα, ώστε ορισμένες διατάξεις να συγκεντρώσουν 180 ψήφους.

Το σημαντικότερο: τι αποφάσισε τελικά η Βουλή

Το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη σημασία: καμία από τις προτεινόμενες διατάξεις δεν συγκέντρωσε 180 ψήφους. Οι θετικές ψήφοι κυμάνθηκαν από 158 έως 161. Παρ' όλα αυτά, όλες οι διατάξεις που τέθηκαν σε ψηφοφορία συγκέντρωσαν την απαιτούμενη πλειοψηφία ώστε να παραπεμφθούν στην επόμενη, Αναθεωρητική Βουλή.

Διάταξη	ΝΑΙ
Νέο άρθρο 5Β – Τεχνητή Νοημοσύνη	161
Άρθρο 14 – ελευθερία έκφρασης/ΜΜΕ	160
Άρθρο 16 – Πανεπιστήμια	160
Άρθρο 21 – στέγαση/διαγενεακή δικαιοσύνη	161
Άρθρο 24 – περιβάλλον/κλιματική αλλαγή	158
Άρθρο 29 – πολιτικά κόμματα	158
Άρθρο 30 §1 – εξαετής θητεία ΠτΔ	158
Άρθρο 86 – ευθύνη υπουργών	159
Άρθρο 103 – αξιολόγηση στο Δημόσιο	161

Άρα το πρακτικό αποτέλεσμα είναι το εξής: επειδή καμία διάταξη δεν έφθασε τους 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, στην επόμενη Βουλή, που θα είναι η Αναθεωρητική, οι συγκεκριμένες αλλαγές θα χρειάζονται 180 ψήφους για να ενσωματωθούν τελικά στο Σύνταγμα — όχι απλώς 151.

Αυτό είναι και το πολιτικά σημαντικό στοιχείο της χθεσινής ψηφοφορίας: η διαδικασία της Αναθεώρησης συνεχίζεται, αλλά καμία από τις αλλαγές δεν «κλείδωσε» ώστε να μπορεί να περάσει στην επόμενη Βουλή με 151.

Συνταγματική Αναθεώρηση 2026 – Τι είπαν οι πολιτικοί αρχηγοί

Πολιτικός / Κόμμα	Βασική θέση στη συζήτηση	Στάση στην ψηφοφορία
Κυριάκος Μητσοτάκης – ΝΔ	Υποστήριξε ότι χρειάζεται ένα Σύνταγμα που να «συμβαδίζει με την εποχή». Έδωσε έμφαση στο άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών, στο άρθρο 16, στην επιστολική ψήφο, στην ΤΝ, καθώς και σε θεσμικά αντίβαρα. Κάλεσε την αντιπολίτευση να υπερψηφίσει ώστε να επιτευχθούν 180 ψήφοι.	Η ΝΔ ψήφισε ΝΑΙ στις προτάσεις αναθεώρησης.
Νίκος Ανδρουλάκης – ΠΑΣΟΚ	Άσκησε έντονη κριτική στην κυβέρνηση. Το ΠΑΣΟΚ θεωρεί ότι ορισμένα άρθρα πράγματι χρειάζονται αναθεώρηση, αλλά δεν θέλησε να δώσει στην παρούσα Βουλή τις 180 ψήφους που θα επέτρεπαν στην επόμενη Βουλή να αποφασίσει με 151. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα άρθρα 86 και 110, στη Δικαιοσύνη και στη μονιμότητα/αξιολόγηση στο Δημόσιο.	ΠΑΡΩΝ σε ορισμένες διατάξεις που θεωρεί αναθεωρητέες και ΟΧΙ στις υπόλοιπες κυβερνητικές προτάσεις.
Ρένα Δούρου – ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ	Δήλωσε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ «δεν δίνει λευκή επιταγή στην κυβέρνηση». Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ταχθεί υπέρ αλλαγών στην ευθύνη υπουργών και στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, αλλά διαφωνεί με την κυβερνητική κατεύθυνση για το άρθρο 16 και τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.	Δεν υπερψήφισε τις κυβερνητικές προτάσεις.
Δημήτρης Κουτσούμπας – ΚΚΕ	Απέρριψε συνολικά την κατεύθυνση της αναθεώρησης. Επέκρινε ιδιαίτερα την αλλαγή του άρθρου 16 και υποστήριξε ότι οι προτεινόμενες μεταβολές εντάσσονται στη γενικότερη κυβερνητική πολιτική.	ΟΧΙ στις προτάσεις.
Κυριάκος Βελόπουλος – Ελληνική Λύση	Υποστήριξε ότι απαιτούνται πολύ βαθύτερες αλλαγές και πρότεινε Συντακτική Εθνοσυνέλευση, με στόχο, κατά τη θέση του, μια νέα φάση της Ελληνικής Δημοκρατίας.	Δεν στήριξε τις προτάσεις της ΝΔ.
Ζωή Κωνσταντοπούλου – Πλεύση Ελευθερίας	Άσκησε συνολική κριτική στην κυβέρνηση και στον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η αναθεώρηση. Υποστήριξε ότι η κυβέρνηση δεν έχει πετύχει τις απαιτούμενες πολιτικές συναινέσεις.	ΟΧΙ στις κυβερνητικές προτάσεις.
Δημήτρης Νατσιός – ΝΙΚΗ	Χαρακτήρισε την αναθεώρηση «χαμένη ευκαιρία». Πρότεινε μεγαλύτερη συνταγματική προστασία οικογένειας και δημογραφικού, κατοχύρωση ελληνικής γλώσσας, σημαίας και εθνικού ύμνου, κατάργηση του άρθρου 86 και αλλαγές για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.	Η ΝΙΚΗ καταψήφισε συνολικά την πρόταση της ΝΔ.

Η ουσία του αποτελέσματος είναι πολύ συγκεκριμένη: καμία από τις 33 προτάσεις αναθεώρησης δεν έφθασε τις 180 ψήφους. Όλες όμως ξεπέρασαν το κατώφλι των 151 και επομένως παραπέμπονται στην επόμενη, Αναθεωρητική Βουλή. Οι θετικές ψήφοι κυμάνθηκαν μόλις μεταξύ 158 και 161. Ψήφισαν 293 βουλευτές.

Μερικά από τα σημαντικότερα αποτελέσματα ήταν:

Θέμα	ΝΑΙ	Τι σημαίνει
Άρθρο 16 – μη κρατικά πανεπιστήμια	160	Πηγαίνει στην επόμενη Βουλή
Άρθρο 86 – ποινική ευθύνη υπουργών	159	Πηγαίνει στην επόμενη Βουλή
Άρθρο 90 – επιλογή ανώτατων δικαστών	159	Πηγαίνει στην επόμενη Βουλή
Άρθρο 103 – Δημόσιο/αξιολόγηση-μονιμότητα	161	Πηγαίνει στην επόμενη Βουλή
Άρθρο 30 – μία εξαετής θητεία ΠτΔ	158	Πηγαίνει στην επόμενη Βουλή
Νέο άρθρο 5Β – Τεχνητή Νοημοσύνη	161	Πηγαίνει στην επόμενη Βουλή

Τα αναλυτικά αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι στο άρθρο 16 καταγράφηκαν 160 ΝΑΙ, 95 ΟΧΙ, 38 ΠΑΡΩΝ, στο άρθρο 86 159 ΝΑΙ, 96 ΟΧΙ, 38 ΠΑΡΩΝ, στο άρθρο 90 159 ΝΑΙ, 94 ΟΧΙ, 40 ΠΑΡΩΝ, ενώ στο άρθρο 103 υπήρξαν 161 ΝΑΙ, 132 ΟΧΙ και κανένα ΠΑΡΩΝ.

Επειδή κανένα άρθρο δεν συγκέντρωσε 180 ψήφους στην παρούσα προτείνουσα Βουλή, η επόμενη Βουλή δεν θα μπορεί να τα αναθεωρήσει με απλή πλειοψηφία 151 βουλευτών.

Θα απαιτούνται τουλάχιστον 180 ψήφοι στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή για κάθε μία από αυτές τις διατάξεις.

Άρα, πρακτικά, η σημερινή κυβερνητική πλειοψηφία δεν εξασφάλισε μόνη της την τελική αναθεώρηση κανενός από τα 33 σημεία. Η επόμενη Βουλή θα χρειαστεί ευρύτερη διακομματική συναίνεση για να ολοκληρωθεί οποιαδήποτε από αυτές τις αλλαγές.

Ειδικότερα, στη δεύτερη ψηφοφορία της 16ης Σεπτεμβρίου 2026 δεν υπήρξε ένα ενιαίο αποτέλεσμα «ΝΑΙ–ΟΧΙ–ΠΑΡΩΝ», γιατί η Βουλή ψήφισε χωριστά κάθε προτεινόμενη αναθεωρητέα διάταξη. Ψήφισαν 293 βουλευτές και όλες οι προτάσεις συγκέντρωσαν τουλάχιστον 151 ψήφους, αλλά καμία δεν έφθασε τις 180. Τα «ΝΑΙ» κυμάνθηκαν από 158 έως 161.

Διάταξη	ΝΑΙ	ΟΧΙ	ΠΑΡΩΝ
Άρθρο 16 – Πανεπιστήμια	160	95	38
Άρθρο 24 – Περιβάλλον	158	95	40
Άρθρο 29 – Πολιτικά κόμματα	158	98	37
Άρθρο 30 §1 – Πρόεδρος Δημοκρατίας	158	134	1
Άρθρο 51 §4 – Εκλογικό δικαίωμα	159	134	1
Άρθρο 54 §1 – Εκλογικό σύστημα	158	135	0
Άρθρο 60 – Βουλευτές	161	132	0
Άρθρο 73 §1 – Νομοθετική πρωτοβουλία	161	132	0
Άρθρο 86 – Ευθύνη υπουργών	159	96	38
Άρθρο 89 – Δικαστές	160	96	37
Άρθρο 90 §5 – Ηγεσία Δικαιοσύνης	159	94	40
Άρθρο 97	158	137	1
Άρθρο 101Α – Ανεξάρτητες Αρχές	158	98	37
Άρθρο 103 – Δημόσιοι υπάλληλοι	161	132	0

Ψήφισαν 293 βουλευτές και όλες οι προτάσεις συγκέντρωσαν τουλάχιστον 151 ψήφους, αλλά καμία δεν έφθασε τις 180. Τα «ΝΑΙ» κυμάνθηκαν από 158 έως 161. Συνεπώς, θα απαιτούνται τουλάχιστον 180 ψήφοι στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή για κάθε μία από αυτές τις διατάξεις.

Εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο σημείο, το οποίο μπορεί εύκολα να παρερμηνευθεί:

Οι νέες συνταγματικές διατάξεις δεν «πέρασαν» ακόμη.

Η σημερινή Βουλή είναι η προτείνουσα Βουλή. Δεν αποφάσισε το τελικό νέο περιεχόμενο των άρθρων. Αποφάσισε ποιες διατάξεις μπορούν να αναθεωρηθούν από την επόμενη, Αναθεωρητική Βουλή. Επειδή καμία πρόταση δεν συγκέντρωσε 180 ψήφους, αλλά όλες ξεπέρασαν τις 151, η επόμενη Βουλή θα χρειαστεί τουλάχιστον 180 ψήφους για να καθορίσει το νέο περιεχόμενο και να ολοκληρώσει την αναθεώρηση των συγκεκριμένων διατάξεων.

Το βασικό πολιτικό χαρακτηριστικό της διαδικασίας είναι η απουσία ευρείας διακομματικής συναίνεσης. Οι 158–161 θετικές ψήφοι ήταν αρκετές για να ανοίξει η διαδικασία, όχι όμως για να δοθεί στην επόμενη Βουλή η δυνατότητα να ολοκληρώσει την αναθεώρηση με 151 ψήφους.

Αυτό έχει δύο διαφορετικές αναγνώσεις. Από τη μία πλευρά, η κυβερνητική θέση είναι ότι η αντιπολίτευση δεν συναίνεσε ακόμη και σε διατάξεις όπου υπάρχει καταρχήν συμφωνία ότι χρειάζονται αλλαγές. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις του άρθρου 86 για την ευθύνη υπουργών και του άρθρου 90 για την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης: έλαβαν αντίστοιχα 159 και 159 «ΝΑΙ», ενώ υπήρχαν 38 και 40 «ΠΑΡΩΝ».

Από την άλλη πλευρά, η αντιπολίτευση υποστήριξε ότι δεν ήθελε να δώσει στην επόμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία τη δυνατότητα να καθορίσει μόνη της, με 151 ψήφους, το τελικό περιεχόμενο κρίσιμων συνταγματικών διατάξεων. Το «ΠΑΡΩΝ» του ΠΑΣΟΚ σε ορισμένες από αυτές τις διατάξεις είχε ακριβώς αυτή τη θεσμική συνέπεια: να παραμείνει αναγκαία η πλειοψηφία των 180 στην επόμενη Βουλή.

Άρα το αποτέλεσμα δημιουργεί ένα ενδιαφέρον παράδοξο: η Αναθεώρηση προχώρησε τυπικά, αλλά έγινε δυσκολότερη πολιτικά. Η επόμενη Βουλή θα πρέπει να συγκεντρώσει 180 βουλευτές γύρω από το συγκεκριμένο περιεχόμενο κάθε αλλαγής. Αυτό σημαίνει ότι κανένα κόμμα με μια συνηθισμένη αυτοδυναμία 151–170 εδρών δεν θα μπορεί μόνο του να επιβάλει το νέο άρθρο.

Θεσμικά, αυτό μπορεί να θεωρηθεί και ασφαλιστική δικλείδα: για τόσο σημαντικά ζητήματα —ιδιωτικά πανεπιστήμια, ευθύνη υπουργών, επιλογή ηγεσίας της Δικαιοσύνης, εκλογικό σύστημα, ανεξάρτητες αρχές— το τελικό κείμενο θα απαιτεί πολύ ευρύτερη πολιτική συμφωνία.

Πολιτικά όμως υπάρχει και το αντίστροφο ενδεχόμενο: εάν μετά τις επόμενες εκλογές δεν υπάρξει συμφωνία 180 βουλευτών, μπορεί να έχει προηγηθεί μια μακρά διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης χωρίς τελικά να αναθεωρηθούν οι συγκεκριμένες διατάξεις.

Επομένως, το ουσιαστικό αποτέλεσμα της 16ης Σεπτεμβρίου δεν είναι ότι «άλλαξε το Σύνταγμα». Είναι ότι η σημερινή Βουλή παρέπεμψε 39 προτάσεις/διατάξεις στην επόμενη Βουλή, αλλά ταυτόχρονα έθεσε πολύ υψηλό πολιτικό φράγμα —180 ψήφους— για να αλλάξουν πραγματικά.